owocniki
kapelusz:
3-6 cm, cielistobrązowawe, czerwonobrązowawe o cienkim miąższu, wypukłe,
podobne do małżowiny usznej człowieka, wąsko przyrośnięty; górna powierzchnia delikatnie filcowata, czasem żyłkowana, dolna powierzchnia gładka do falistej pokryta
jedwabiście lśnącą warstwą rodzajną
forma ochrony:
brak
wartość:
jadalne
wartości lecznicze:
pomaga przy następstwach przeziębień, przy krwawiących hemoroidach, bólach zębów, jamy brzusznej i serca; wzmacnia psychikę, stymuluje system odpornościowy; regeneruje cerę i włosy, przeciwdziała nadciśnieniu i kruchości
naczyń krwionośnych; rozrzedza krew i zawiera substancje pochłaniające wolne rodniki witaminy – z grupy B. minerały – cynk, miedź, potas, magnez, wapń, żelazo, selen; wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwnowotworowe, przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, wzmacniające układ odpornościowy
występowanie:
cały rok na bzie czarnym oraz drzewach liściastych
Prof. Bożena Muszyńska
Grzyby mun.
W każdej sajgonce jest ten sam grzyb. Auricularia nigricans – uszak gęstowłosy, znany popularnie jako grzyb mun, „wood ear”, „black fungus”. Ciemne, galaretowate paski, lekko chrupkie po ugotowaniu. W Polsce znane głównie jako składnik mieszanek azjatyckich, dostępne w formie suszu na stoiskach z produktami kuchni azjatyckiej.
A wiesz ile tam wartości?
66% polisacharydów – rekord wśród grzybów jadalnych.
Frakcje polisacharydowe stanowią dominujący komponent masy suchej grzybów Auricularia. Na podstawie badań wykazano zawartość polisacharydów dochodzącą do około 60-66% suchej masy, zależnie od gatunku i zastosowanej metody ekstrakcji.
Polisacharydy to węglowodany złożone, budulec ścian komórkowych grzybów i składniki cytoplazmy strzępek. Odpowiadają za właściwości żelujące, ale też za działanie prebiotyczne i immunomodulujące. Są to heteroglikany zawierające zróżnicowany skład cukrów prostych takich jak glukoza, ksyloza, mannoza, kwas glukuronowy.
Aktywności biologiczne tego gatunku wynikające obecnie z eksperymentów przeprowadzanych in vitro i in vivo to: przeciwutleniające, immunomodulujące, hipolipemiczne i hipoglikemiczne, a także wspierające funkcjonowanie bariery jelitowej i modulację mikrobioty (prebiotyczne). Raportowano też działania przeciwnowotworowe w modelach przedklinicznych.
Żelazo i błonnik – konkretna wartość odżywcza.
Owocniki uszaka gęstowłosego dostarczają znacznące ilości białek bo do 13% w suchej masie, znacznych ilości błonnika oraz mikroelementów w tym szczególnie żelaza i cynku. Zawartość biopierwiastków w owocnikach koreluje z ich aktywnością antyoksydacyjną.
Dla kobiet w wieku rozrodczym, które często borykają się z niedoborami żelaza, regularne spożywanie owocników uszaka może być praktycznym uzupełnieniem diety. Błonnik działając prebiotycznie wspiera mikrobiotę , a dzięki produkwanym przez nią związkom poprawia pracę jelit i wchłanianie substancji odżywczych .
Wysycha i wraca do życia – unikalna biologia.
Właściwości tekstury owocników – chrupkość po uwodnieniu – wynikają z budowy ściany i matrycy polisacharydowej. Zdolność do wysychania i ponownej rehydratacji jest strategią ekologiczną uszków sprzyjającą długiemu utrzymywaniu się owocników na drewnie.
Kompletnie suchy grzyb z opakowania. Dodaj wodę – po kilku minutach znowu świeży, chrupki, gotowy do użycia. To właśnie polisacharydy tworzą strukturę, która pozwala na taką transformację bez utraty wartości odżywczych. Wysycha. Wraca do życia. I zachowuje wszystko, co wartościowe.
Melaniny – czarna ochrona.
Owocniki tego gatunku zawierają znaczące ilości melaniny, która oprócz funkcji fotoprotekcyjnych wykazuje aktywność przeciwutleniającą i potencjał antybakteryjny. Cecha wykorzystywana w projektowaniu materiałów i formulacji prozdrowotnych – branża kosmetyczna i nutraceutyczna bada melaniny grzybowe jako alternatywę dla melanin syntetycznych.
Najczęściej uprawiane w Azji.
Uszak gęstowłosy jest uprawianym w największej ilości gatunkiem grzyba jadalnego na świecie, liderem jest Azja. Suszone owocniki są powszechnie stosowane kulinarnie w całej Azji Południowo-Wschodniej.
Jest to saprotrof rozkładający drewno drzew liściastych. Owocniki wyrastają na martwym drewnie pni, kłód i gałęzi w lasach wilgotnych stref tropikalnych i subtropikalnych. W Europie bliźniaczo podobnym gatunkiem jest Auricularia auricula-judae – uszak bzowy.
Miko czarny i jego sierść.
Ciekawostka zoologiczna: miko czarny – pazurkowiec, ssak naczelny z południowej i wschodniej Azji – żywi się Auricularia nigricans w sezonie nawet do 70 procent swojej diety. I ma przepiękną, gęstą, czarną, błyszczącą sierść. To nie jest naukowy dowód wartości grzyba, ale fascynująca korelacja między dietą a kondycją zwierzęcia.
BARDZO WAŻNE – ZASTRZEŻENIA:
Dowody na efekty prozdrowotne pochodzą głównie z badań in vitro i na zwierzętach, z ograniczoną liczbą małych badań u ludzi dla wybranych gatunków.
Standaryzacja ekstraktów i jednoznaczna atrybucja gatunkowa to wciąż wyzwania badawcze.
Badania przedkliniczne nie są równoważne badaniom klinicznym. Działanie na komórki lub myszy nie oznacza identycznego działania u ludzi.
W badaniach dla przemysłu nutraceutycznego wskazuje się na obiecujące zastosowania polisacharydów i melanin Auricularia, ale konieczne są rygorystyczne badania kliniczne.
Chaos taksonomiczny – A. polytricha to różne gatunki w różnych regionach. Czytając badania, sprawdź źródło i region publikacji.
Alergie – Auricularia to grzyb. Osoby z alergią powinny unikać.
Ciąża, karmienie, leki, choroby – konsultacja z lekarzem przed suplementacją.
Polski kuzyn – uszak bzowy z lasu.
W Polsce najbliższym krewnym grzyba mun jest uszak bzowy – Auricularia auricula-judae. Gatunki są ekologicznymi odpowiednikami – podobna budowa, podobna tekstura, podobny sposób życia na martwym drewnie. Główna różnica? Grzyb mun jest uprawiany komercyjnie w Azji i trafia do nas w postaci suszu w sklepach.
Uszak bzowy rośnie dziko w polskich lasach – głównie na martwym drewnie bzu, stąd nazwa, ale także na innych drzewach liściastych. Nie jest objęty ochroną, można go zbierać. Ma tę samą galaretowatą konsystencję, zdolność do rehydratacji i wysoką zawartość polisacharydów.
Jeśli chcesz „lokalnej” wersji grzyba z sajgonek – szukaj uszaka bzowego w lesie od wiosny do późnej jesieni, a nawet w trakcie lekkiej zimy.
